Phân biệt Dù lượn, Dù nhảy, Dù bay, Diều lượn, Tàu lượn
- 4 ngày trước
- 8 phút đọc
Ai cũng ước muốn được bay lên như loài chim và các môn thể thao hàng không cũng rất đa dạng và dễ nhầm lẫn. Ở bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu sự khác nhau của tất cả các môn "dù" và "bay lượn" này.
Dù Lượn - Paragliding
Dù lượn là môn thể thao sử dụng một cánh dù mềm có cấu trúc khí động học như một cánh máy bay để cất cánh từ sườn núi (foot-launch) hoặc bằng hệ thống tời kéo (towing). Phi công ngồi trong đai và điều khiển hướng đi bằng hai tay lái (brakes).
Dù lượn không có động cơ, nhưng có thể bay lơ lửng được lâu nếu phi công khéo léo hướng dù vào các khu vực có không khí bay lên (updraft). Có 02 loại không khí bay lên phổ biến nhất là cột khí nóng (thermal) và gió vách (dynamic lift) - gió mạnh thổi vào một vách núi và bị hất lên trên.
Đặc biệt hơn, dù lượn có thể tận dụng liên tiếp nhiều cột khí nóng (thermal) để nối dài chuyến bay về khoảng cách (XC). Kỷ lục bay XC hiện tại của Việt Nam là 195 km, được thực hiện bởi phi công Kim Tran tại điểm bay B.A.D Phú Yên. Ở miền Bắc, chú Kim cũng đã bay được 180 km ở dãy Hoàng Liên Sơn, Lai Châu.
Đây hiện là loại hình thể thao hàng không phát triển mạnh nhất tại Việt Nam. Người chơi có thể bay đôi trải nghiệm (tandem) tại nhiều điểm bay như Sa Pa, Hà Nội, Đà Lạt, Sơn Trà, Nha Trang,… với chi phí thường khoảng trên 2 triệu đồng mỗi chuyến. Ngoài tandem, người chơi cũng có thể học để tự bay solo. Khoá học cơ bản IPPI P1 của May Paragliding có giá khoảng 18.000.000 đ và kéo dài 03 ngày.
Khi kết hợp với động cơ, dù lượn còn được gọi là "dù máy" / Paramotor /PPG, được giải thích kỹ hơn ở dưới.
Thông tin nhanh - Dù lượn / Paragliding Độ cao trung bình: 500-1000 m (tuỳ điểm bay) Tốc độ ngang: 30-60 km/h (tuỳ cấp độ) Tốc độ rơi: 1m/s (trong điều kiện bình thường) Trị giá một bộ hoàn chỉnh: 60.000.000 - 100.000.000 đ Cộng đồng chơi ở Việt Nam: 1000 người Sản phẩm trải nghiệm: Có, ở Sa Pa, Hà Nội, Đà Lạt, v.v. Giá bay trải nghiệm: 2.000.000 - 3.000.000 đ |
Dù Động Cơ - Dù Máy - Paramotor - PPG
Dù lượn động cơ, hay paramotor / PPG, là loại hình sử dụng cánh dù lượn kết hợp với động cơ đeo sau lưng hoặc gắn trên xe ba bánh.
PPG hiện có hai dạng chính:
Foot-launch: phi công tự chạy cất cánh với động cơ đeo lưng
Trike: sử dụng khung xe ba bánh để cất và hạ cánh
Động cơ của paramotor phần lớn là động cơ 2 thì do yêu cầu về trọng lượng nhẹ và tỷ lệ công suất/trọng lượng cao. Các động cơ này thường có dung tích khoảng 80–250 cc.
Về điều khiển, PPG khá giống dù lượn truyền thống vì vẫn sử dụng cánh paragliding và hệ thống tay lái tương tự, có gắn thêm một tay ga để điều khiển lực đẩy, thường được gắn vào lòng bàn tay của phi công. Phi công vẫn điều khiển hướng bay bằng brake và weight-shift.
Tuy nhiên paramotor có thêm lực đẩy từ động cơ, nên:
Có thể cất cánh từ mặt phẳng
Không phụ thuộc nhiều vào thermal hoặc địa hình núi
Có thể bay trong điều kiện khí tượng ổn định yếu hơn
Phải quản lý thêm ga, lực đẩy và torque của động cơ
PPG hiện cũng đang phát triển khá nhanh tại Việt Nam, đặc biệt ở các sự kiện cần biểu diễn hoặc bay quảng cáo. Dù động cơ không có điểm bay cố định như dù lượn (bất cứ đâu cũng có thể trở thành "điểm bay"), nhưng một số vùng có đông anh em phong trào là: Hoa Lư, Ninh Bình; Hạ Long, Quảng Ninh.
Giống như dù lượn, dù động cơ cũng có loại hình bay tandem dịch vụ. Ở Sa Pa hoặc Nha Trang, du khách có thể tuỳ ý lựa chọn bay dù lượn hoặc động cơ. Tham khảo bài viết này để hiểu rõ hơn nữa sự khác biệt giữa hai môn.
Thông tin nhanh - Dù máy / Paramotor Độ cao trung bình: 100-200 m (tuỳ ý phi công và lượng xăng mang theo) Tốc độ ngang: 30-60 km/h (tuỳ cấp độ dù) Tốc độ rơi: 1.5 m/s (trong điều kiện không ga) Trị giá một bộ hoàn chỉnh: 100.000.000 - 300.000.000 đ Cộng đồng chơi ở Việt Nam: 50 - 100 người Sản phẩm trải nghiệm: Có, ở Sa Pa, Hà Nội, Ninh Bình, Nha Trang, v.v. Giá bay trải nghiệm: 2.000.000 - 3.000.000 đ |
Dù Nhảy - Parachuting - Sky Diving
Dù nhảy là hoạt động nhảy và rơi tự do từ máy bay ở độ cao lớn, sau đó mở dù để hạ cánh. Dù nhảy hầu như chỉ có tác dụng hãm lực rơi, chứ không thể tiến ngang như dù lượn.
Tốc độ rơi, kể cả sau khi mở dù của dù nhảy, là 5 m/s, rất lớn so với dù lượn chỉ 1 m/s. Nếu không được huấn luyện kỹ thuật tiếp đất, nhảy dù cũng có thể khá nguy hiểm đối với chân.
Tại Việt Nam, hoạt động này trước đây chủ yếu được tổ chức bởi quân đội, cụ thể là CLB Hàng không phía Bắc và CLB Hàng không phía Nam, đều trực thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân. Các khóa học dân sự có học phí rất rẻ (dưới 10.000.000 đ) và khá hiếm; thường chỉ mở khoảng 1 lần mỗi năm và tương đối khó đăng ký.
Tuy nhiên, sau các đợt sáp nhập và tinh giản bộ máy gần đây, hiện chưa rõ hai tổ chức này còn duy trì hoạt động huấn luyện nhảy dù dân sự hay không.
Cần lưu ý rằng parachuting tại Việt Nam chủ yếu là nhảy dù tĩnh hoặc military-style parachuting. Skydiving theo đúng nghĩa quốc tế — tức nhảy từ máy bay với giai đoạn rơi tự do (freefall) dài trước khi mở dù — hiện gần như hoàn toàn chưa tồn tại tại Việt Nam.
Thông tin nhanh - Dù nhảy / Parachutting Độ cao trung bình: 500 -800 m Tốc độ ngang: 0 km/h (chỉ dạt theo gió) Tốc độ rơi: 5 - 6 m/s Trị giá một bộ hoàn chỉnh: Không thể mua Cộng đồng chơi ở Việt Nam: 50 người, chủ yếu là quân nhân Sản phẩm trải nghiệm: Không có |
Dù Bay - Dù ca nô - Parasailing
“Dù bay” là một khái niệm khá chung chung trong tiếng Việt. Tuy nhiên, trong du lịch biển, từ này thường dùng để nói đến parasailing – loại hình được cano kéo trên biển.
Người chơi sẽ được móc vào một cánh dù tròn lớn, sau đó ca nô tăng tốc để kéo cất cánh lên không trung. Trong toàn bộ quá trình, bạn luôn bị kết nối với ca nô bằng dây tời. Độ cao tối đa khoảng 100 m (dù lượn có thể bay đến 1000 m). Đây là hoạt động du lịch giải trí, không phải môn bay tự do như dù lượn.
Parasailing hiện nay có mặt ở hầu hết các bãi biển du lịch như Nha Trang, Phú Quốc hoặc Đà Nẵng.
Thông tin nhanh - Dù bay ca nô kéo / Parasailing Độ cao trung bình: 20 - 100 m Tốc độ ngang: 20-40 km/h Tốc độ rơi: 1m/s Trị giá một bộ hoàn chỉnh: ~ 100.000.000 đ Sản phẩm trải nghiệm: Có, ở hầu hết các bãi biển du lịch Giá trải nghiệm: 500.000 - 1.000.000 đ |
Diều Lượn - Hang Gliding
Diều lượn là một thể thao hàng không không sử dụng động cơ (free flight) tương tự dù lượn, nhưng sử dụng cánh cứng bằng nhôm hoặc carbon thay vì cánh dù mềm. Phi công nằm treo dưới cánh ở tư thế sấp và điều khiển bằng cách dịch chuyển trọng tâm cơ thể (weight shift).
Vì biên dạng cánh cứng, môn này có hiệu suất khí động học cao, tốc độ lớn và tỷ số lượn rất tốt, ví dụ 1 m cao có thể đổi đến 15 m ngang, tỷ lệ 1:15 (dù lượn vào khoảng 1:8). Tuy nhiên, thiết bị cồng kềnh, khó vận chuyển và thời gian chuẩn bị phức tạp hơn nhiều so với dù lượn. Bãi hạ cánh cũng cần phải dài và bằng phẳng hơn nhiều.
Tại Việt Nam hiện gần như chưa có cộng đồng chơi hang gliding thực sự. Có một vài phi công dù lượn từng tìm hiểu hoặc thử nghiệm, nhưng chưa phát triển thành một bộ môn phổ biến.
Ngay cả trên thế giới, hang gliding cũng đang dần thoái trào do dù lượn hiện đại ngày nay đã có performance rất tốt trong khi thuận tiện hơn nhiều.
Thông tin nhanh - Diều lượn / Hang Gliding Độ cao trung bình: 500 - 1000 m (như dù lượn) Tốc độ ngang: 50-100 km/h (cao hơn dù lượn) Tốc độ rơi: 1 m/s Trị giá một bộ hoàn chỉnh: 100.000.000 - 200.000.000 đ Cộng đồng chơi ở Việt Nam: Không có Sản phẩm trải nghiệm: Không có
|
Diều Lượn Động Cơ - Powered Hang Gliding - Ultralight
Diều lượn động cơ (ultralight) là phiên bản gắn động cơ của môn hang gliding. Bộ môn này đang được giảng dạy trong quân đội nhưng chưa được mở rộng để đào tạo cho dân sự tại Việt Nam.
Vì có cánh cứng và có động cơ, bộ môn này cho đến cảm giác rất giống máy bay. Cất cánh và hạ cánh đều đòi hỏi đường băng tiêu chuẩn. Có thể cất cánh với gió ngang hoặc gió sau nhẹ.
Tốc độ của môn này có thể đạt đến 100km/h, khá nhanh so với dù lượn vào khoảng 30-60 km/h.
Diều lượn động cơ cũng có thể cất cánh từ mặt nước giống thuỷ phi cơ. Trước đây tại Đà Lạt cũng từng có công ty Mai Linh khai thác thương mại loại hình này trong thời gian ngắn, nhưng không thành công và đã đóng cửa.
Thông tin nhanh - Diều lượn động cơ / Ultralight Độ cao trung bình: 100 - 300 m (tuỳ ý phi công) Tốc độ ngang: 50-100 km/h Tốc độ rơi: 1 m/s Trị giá một bộ hoàn chỉnh: 100.000.000 - 200.000.000 đ Cộng đồng chơi ở Việt Nam: Không có Sản phẩm trải nghiệm: Không có |
Tàu Lượn - Glider - Sailplane
Tàu lượn / Glider / Sailplane là "anh cả" của gia đình các môn thể thao hàng không không dùng động cơ, hoạt động với cơ chế giống dù lượn và diều lượn, nhưng với thân cứng hoàn chỉnh giống máy bay truyền thống. Tàu lượn thường được kéo lên cao bằng máy bay khác hoặc tời kéo trước khi bắt đầu bay tự do.
Phi công điều khiển hướng đi thông qua "stick" điều khiển rất giống với máy bay.
Đây là bộ môn hàng không chuyên sâu với hiệu suất khí động học rất cao. Một số tàu lượn hiện đại có thể bay hàng nghìn kilômét nhờ khai thác thermal và sóng núi, giống như dù lượn.
Tàu lượn yêu cầu sân bay, hệ thống vận hành và đào tạo chuyên nghiệp hơn nhiều. Chi phí chơi cũng rất đắt đỏ. Bộ môn này hoàn toàn chưa hề có mặt ở Việt Nam và đối với người dân Việt Nam, nơi gần nhất để chơi là nước Úc.
Thông tin nhanh - Diều lượn động cơ / Ultralight Độ cao trung bình: 500 - 2000 m (phải bay cao hơn dù lượn) Tốc độ ngang: 50-100 km/h Tốc độ rơi: 1 m/s Trị giá một bộ hoàn chỉnh: 1.000.000.000 - 2.000.000.000 đ Cộng đồng chơi ở Việt Nam: Không có Sản phẩm trải nghiệm: Không có |
Bình luận